السيد الطباطبائي

257

نقدهاى علامه طباطبائى بر علامه مجلسى ( حواشى بر بحار الانوار ) ( فارسى )

در نتيجه مقصود خود را از زبان خود او بيرون مى كشد . به عنوان نمونه متن بخشى از مناظره را آوردم و اينك ترجمه آن : امام ( ع ) : پس بفهم و نظرت را دقيق كن و براى خودت دلسوز باش . مگر باور ندارى كه نجوم پيش از پيدايش مردم ، بوده اند زيرا معتقد هستى كه مردم بر اساس نحوست و سعادت نجوم ، متولد مى شوند . - ؟ هندى : هيچ منعى نمى بينيم كه چنين قائل باشم ( يعنى نجوم قبل از پيدايش انسان ها بوده اند ) . امام ( ع ) : اكنون سزاوار نيست كه سخن قبلى خودت كه گفتى « مردم هميشه بوده اند و خواهند بود » ، را پس بگيرى ؟ زيرا اينك مى پذيرى كه نجوم پيش از پيدايش مردم بوده اند ، پس مردم پس از وجود نجوم پيدايش يافته اند . اكنون كه پذيرفتى نجوم پيش از مردم به وجود آمده اند ، چاره اى ندارى مگر اين كه بپذيرى زمين نيز پيش از مردم وجود داشته است . هندى : چرا گمان مى كنى كه زمين پيش از مردم آفريده شده ؟ امام ( ع ) : مگر نمى دانى اگر زمين نبود ( كه خداوند آن را براى خلقش فراش و مهاد قرار داده ) ، نه مردم مى توانستند قوام داشته باشند و نه ديگر موجودات ، و نه مى توانستند كه در هوا باشند مگر اين كه بال هائى مى داشتند . هندى : در آن صورت كه زندگى براى شان امكان نداشت ، بال ها به چه درد شان مى خورد . امام ( ع ) : پس ( باز هم ) در شك هستى كه مردم پس از پيدايش زمين و نجوم ، پيدايش يافته اند - ؟ هندى : نه . بر اين موضوع يقين دارم .